تاریخ صنعت آهن محور اصلی پرونده ثبت جهانی ماسوله - شهر پلکانی در مسیر یونسکو
به گزارش سرویس فرهنگ و هنر وبپیما به نقل از همشهری - همشهری آنلاین پرونده ثبت جهانی ماسوله در سال ۲۰۲۳ در اجلاس کمیته میراث جهانی در ریاض عربستان با ایرادهایی از سوی یونسکو مواجه و قرار شد مجددا پرونده با در نظرگرفتن ملاحظه های فنی جدید برای بررسی مجدد به یونسکو ارسال شود.
مدیر اداره کل امور پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره اقدامات انجام شده برای رفع ایرادهای پرونده ماسوله به همشهری آنلاین گفت: «طی چند سال گذشته، ایران مستقیما با ایکوموس جهانی وارد مذاکره های فنی شد. حسب این موضوع هیاتی از ایکوموس جهانی در سال ۲۰۲۴ برای بازدید و ارائه نظر کارشناسی و مشورتی راجع به پرونده ماسوله به ایران آمدند. در همان سال نظر مشورتی ایکوموس جهانی دریافت و بر همان اساس در جهت تنویر ارزش های برجسته جهانی ماسوله، هیاتی باستان شناسی از آکادمی علوم باستان شناسی چین به صورت مشترک با همراهی موزه ملی ایران از ماسوله بازدید و گزارش کارشناسی راجع به ارزش های ماسوله ارائه شد. مجددا در همین راستا هیات مشترک بین المللی برای کاوش های تکمیلی باستان شناسی در ماسوله اقدام کردند.»
مصطفی پورعلی افزود: «نتایج درخشان و در راستای اثبات ارزش های ماسوله به ویژه برای تاریخ تولید سنتی آهن و ریشه های تاریخی توسعه و شکل گیری ماسوله مبتنی بر صنعت باستانی آهن است.»
تاریخ صنعت باستانی آهن در ماسوله
پرونده ثبت جهانی ماسوله در بازنگری جدید با محور تاریخ صنعت باستانی آهن و تجارت و بازرگانی آهن در این منطقه و اهمیت آن در سطح منطقه و غرب آسیاست.
پورعلی در این باره گفت: «در پرونده ماسوله با مشورت هایی که تیم تهیه کننده پرونده در جلسه های مختلف و رایزنی های فنی با مشاوران ایکوموس جهانی و همچنین کارشناسان بین المللی انجام دادند، برجستگی تاریخ صنعت باستانی آهن محور اصلی پرونده جدید قرار گرفت. در گزارش های تاریخی باقی مانده از سیاحان برای مثل در دوره صفویه آمده که ماسوله دارای بهترین معادن آهن ایران است. گزارش های زیادی در این باره طی چند سال گذشته جمع آوری شد که همه تاییدی هستند که شکل گیری و توسعه منظر فرهنگی ماسوله متاثر از صنعت باستانی آهن است.»
علاوه بر این باستان شناسان طی دهه های گذشته به معرفی نوعی از کوره های ذوب آهن در ماسوله و کهنه ماسوله بر اساس مطالعات و کاوش های باستان شناسی پرداختند که معروف به کوره های چند مرحله ای یا چهار مرحله ای ذوب آهن است.
مدیر اداره کل امور پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره این کوره گفت: «این کوره ها در منطقه بی نظیرند و مورد توجه باستان شناسان و فلزباستان شناسان قرار گرفته است. اخیرا یک تیم تحقیقاتی نمونه ای از این کوره ها را به صورت تجربی بازسازی کردند. نتایج کارشان بسیار جالب توجه بود. تحقیقات همچنین نشان داده است که در ماسوله صادرات شمش آهن ریخته گری شده نیز فعال بوده است. به طور کل معدنکاوی، فراوری آهن در تولید سلاح و تجارت آهن نقش اساسی در توسعه ماسوله داشته است.»
منظر فرهنگی ماسوله و جامعه محلی
پورعلی درباره اهمیت منظر فرهنگی ماسوله نیز گفت: «آثار پیشنهادی برای قرارگیری در فهرست میراث جهانی دارای ارزش های فرهنگی متنوع و در مقیاس های محلی، ملی و جهانی یا منطقه ای هستند. منظر فرهنگی ماسوله نیز همین گونه است. شهر تاریخی پلکانی، ویژگی های طبیعی منظر، میراث ناملموس این شهر و همچنین زندگی به شیوه رمه داری در بخش های مختلف منظر فرهنگی ماسوله وجود دارد که همگی ارزشمند هستند.»
او در پایان یادآور شد: «امیدواریم که با بازنگری صورت گرفته ماسوله به زودی در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گیرد. در این میان باید تاکید کرد نقش جامعه محلی در حفاظت از این میراث ارزشمند بسیار حیاتی بوده است و امیدواریم در فرایند ثبت جهانی و پس از آن بیش از پیش شاهد آن خواهیم بود.»
در تابستان سال ۱۴۰۵ ارزیابی میدانی این پرونده و در تابستان ۱۴۰۶ نیز تصمیم گیری نهایی درباره این پرونده در تابستان ۱۴۰۶ در یونسکو صورت خواهد گرفت.
این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و وبپیما صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.
منبع: همشهری آنلاین
