راز ذهن آرام - مدیتیشن با مغز ما چه می کند؟
به گزارش سرویس بین الملل وبپیما به نقل از همشهری - همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: داده های به دست آمده از اسکن های پیشرفته مغزی حاکی از آن است که مدیتیشن می تواند الگوی فعالیت مغز را به گونه ای عمیق بازتنظیم کند؛ تغییری که مغز را به وضعیتی بهینه برای تمرکز، یادگیری و سازگاری ذهنی نزدیک می کند.
به گزارش ساینس آلرت، مطالعه ای به رهبری «آنالیزا پاسکارلا» از شورای ملی پژوهش ایتالیا نشان می دهد تمرین های مدیتیشن قادرند مغز را به حالتی موسوم به «بحران مندی مغزی» (Brain Criticality) سوق دهند. این مفهوم که از فیزیک آماری وام گرفته شده، به وضعیتی اشاره دارد که در آن شبکه های عصبی نه بیش ازحد منظم و نه بیش ازحد آشفته اند؛ بلکه در تعادلی ظریف قرار دارند که بیشترین کارایی شناختی را فراهم می کند.
پژوهشگران برای بررسی این پدیده از روش مگنتوانسفالوگرافی (MEG) و الگوریتم های یادگیری ماشین استفاده کردند. نمونه پژوهش شامل ۱۲ راهب حرفه ای پیرو سنت جنگل تایلندی (Thai Forest tradition) بود که هرکدام به طور میانگین بیش از ۱۵ هزار ساعت مدیتیشن را در کارنامه خود داشتند. در این پژوهش، فعالیت مغزی این راهب ها در دو حالت مدیتیشن و استراحت غیرمدیتیشن بررسی شد.
تکنیک های مطالعه
دو تکنیک اصلی مورد مطالعه، ساماته و ویپاسانا بودند. ساماته با تمرکز بر یک محرک مشخص، مانند تنفس، ذهن را به حالتی پایدار و متمرکز می برد؛ در حالی که ویپاسانا میدان توجه را گسترش می دهد و به افکار، احساسات و دریافت های حسی اجازه می دهد بدون قضاوت جاری شوند. به گفته پژوهشگران، ساماته حالتی متمرکز و باثبات ایجاد می کند، اما ویپاسانا بیش از همه مغز را به نقطه «بحران مندی» نزدیک می سازد؛ نقطه بهینه ای که مغز قادر است در آن اطلاعات را به طور مؤثر پردازش و ذخیره کند و هم زمان انعطاف لازم برای واکنش سریع به موقعیت های جدید را داشته باشد.
یافته ها همچنین نشان می دهد با افزایش تجربه مدیتیشن، تفاوت میان حالت استراحت و حالت مدیتیشن در مغز کاهش می یابد؛ نشانه ای از آن که برای مراقبه گران حرفه ای، آگاهی متمرکز به بخشی از وضعیت عادی ذهن تبدیل می شود.
نکته قابل توجه این است که این مطالعه به هیچ عنوان شواهدی مبنی بر تغییر شکل فیزیکی مغز در اثر مدیتیشن ارائه نمی دهد، بلکه نشان می دهد مدیتیشن با بازتنظیم الگوهای فعالیت، هماهنگی و انعطاف شبکه های عصبی، مغز را به وضعیتی کارآمدتر برای پردازش اطلاعات نزدیک می کند، به گونه ای که مغز به تعادلی بهینه میان نظم و آشوب نزدیک می شود.
این تغییر کارکردی باعث افزایش انعطاف پذیری شناختی، پایداری انتقال اطلاعات و کاهش درگیری با محرک های بیرونی می شود، بدون آن که تغییری در ساختار فیزیکی مغز گزارش شده باشد.
با این حال، پژوهشگران هشدار می دهند مدیتیشن راهی ساده و بی خطر برای بیداری ذهنی نیست. برخی مطالعات دیگر از بروز اضطراب، افسردگی یا تجربه های ذهنی ناخوشایند در میان برخی مراقبه گران خبر داده اند. از این رو، اگرچه مدیتیشن می تواند ابزار قدرتمندی برای بازآرایی مغز باشد، اما اثرات آن همچنان نیازمند بررسی های دقیق تر و مسئولانه است.
این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و وبپیما صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.
منبع: همشهری آنلاین
